ABS nedir, nasıl çalışır?

ABS nedir?

ABS, kullanıldığı taşıtın kararlılığını, manevra ve durma yeteneğini artırabilen bir fren sistemidir. Dört tekerlek ABS, tekerlek kilitlenmesini önleyerek sürücülere acil frenleme durumlarında kararlılık ve yön kontrolü sağlar.

İlk kez 1936 yılında Almanya'da geliştirilen ve patenti alınan ABS, Almanca antiblockiersystem teriminden kısaltılmıştır; İngilizcesi de benzer anlamdaki Anti-lock Brake System'dir.

ABS, her tekerleğin yakınında dönme hızını algılayarak tekerleklerin çekişi kaybettiğini ve kilitlenmek üzere olduğunu tespit eden sensörlere sahiptir. Elektronik kontrol ünitesi (ECU) bu sinyalleri değerlendirerek, fren basıncını değiştirmek yoluyla tekerlek kilitlenmesini önleyen hidrolik kontrol ünitesine (HCU) komutlar gönderir.

ABS nasıl çalışır?

Sürücü dört tekerlek ABS'li bir taşıtın fren pedalına sertçe bastığında, sistem otomatik olarak fren basıncını dört tekerlekte düzenleyerek, tekerlek kilitlenmesini önlemek üzere her tekerleğin fren basıncını bağımsız olarak ayarlar.

ABS, frenleri saniyede 18 defaya varan hızda pompalayarak sürücülere belirli ölçüde yönlendirme yeteneği kazandırır. Hiçbir sürücü ayağıyla bu hıza yaklaşamaz — sistemin devreye girmesine izin vermek bu yüzden kritiktir.

Dört tekerlek ve arka tekerlek ABS farkı

Dört tekerlek ABS, acil durma koşullarında taşıtın kararlılığını ve manevra yeteneğini sürdürmek için tasarlanmıştır. Dört tekerleğin her birinde kilitlenmeyi önleyerek sürücüye gelişmiş yönlendirme kontrolü sağlar.

Arka tekerlek ABS ise daha çok kamyonet, minibüs ve spor taşıtlarda görülür; sadece arka tekerleklerin kilitlenmesini önler. Bu sistem sürücüye doğrultu kararlılığını sürdürmede ve taşıtın arkasının yanlara kaymasını önlemede yardımcı olur.

ABS'nin çalıştığı nasıl anlaşılır?

ABS'lerin çoğunda sistemin devreye girdiği sürücü tarafından hissedilir. Sürücü mekanik bir ses duyar, bazı basınç dalgalanmalarını veya fren pedalının sertliğinin arttığını hisseder.

Gürültü işitildiğinde veya basınç dalgalanmaları hissedildiğinde ayağın fren pedalında tutulması önemlidir. Sert basınç uygulamasına devam edilmelidir. Bu titreşim bir arıza değil, sistemin çalıştığının göstergesidir.

ABS ile yapılması ve yapılmaması gerekenler

Ayağınızı frenin üzerinde tutun

Yönlendirme yaparken dört tekerlek ABS'nin uygun çalışmasını sürdürmek için fren üzerinde sert ve sürekli basıncı koruyun. Fren pedalı salınım yaparken bile freni pompalamaktan kaçının.

Frenleri pompalamayın

Dört tekerlek ABS'li taşıtlarda freni pompalamak, sistemi açıp kapatmaktır. ABS frenleri sizin yerinize otomatik ve çok daha hızlı oranda pompalar, aynı zamanda yön kontrolü sağlar.

Direksiyonu unutmayın

Dört tekerlek ABS'nin asıl kazandırdığı şey, acil frenleme sırasında yön kontrolüne devam edebilmenizdir. Yönlendirme sırasında taşıt tam olarak duruncaya kadar ayağınızı fren pedalına basılı tutun; ayağınızı ayırmak ABS'yi devreden çıkarır. Yine de kaygan yolda aracınız kuru yoldaki kadar keskin dönemeyebilir.

Durmak için yeterli mesafe bırakın

İyi koşullarda öndeki taşıtı en az 3 saniye geriden, kötü koşullarda daha uzun süre geriden takip edin.

Mekanik gürültü ve pedal titreşiminden paniklemeyin

ABS donanımlı taşıtla fren yaparken meydana gelen mekanik gürültüler ve küçük pedal titreşimleri normaldir; sürücünün ABS'nin çalıştığını anlamasını sağlar.

ABS'li taşıtı çılgınca kullanmayın

ABS'li taşıt size virajları hızlı dönme, şeritleri ani değiştirme veya ani manevra yapma hakkı vermez. Bu tür davranışlar ne uygun ne de güvenlidir.

Pratik yapın ve kataloğu okuyun

ABS çalışırken meydana gelen basınç dalgalanmalarının nasıl hissedildiğini öğrenin — boş alanlar ve park yerleri bunun için uygundur. Aracın kullanım kataloğundaki ilave sürüş bilgilerini de ihmal etmeyin.

ASR — çekiş kontrol sistemi

ASR (Acceleration Slip Regulation — ivme kayması kontrolü) sistemi, frenler ve motor yönetim sistemini birlikte kontrol ederek, tahrik tekerleğinin çekiş yeteneğini kaybettiği durumu algılar, tekerlek hareketini yavaşlatır ve kaymaları önleyerek sürücüye yanal ve uzunlamasına dinamik kontrol yeteneği sağlar.

Bu özellik özellikle çekişin azaldığı kumlu, karlı ve yağmurlu yol koşullarında yararlıdır. Sistem, motor tarafından gönderilen torku azaltarak ya da ABS ile koordineli olarak her bir tekerleği bağımsız frenleyerek devreye girer.

ASR tipleri

Sınırlı kaymalı diferansiyel. Herhangi bir durum için en iyi çekişi sağlayacak motor torkunu transfer eden sistemdir. Elektronik olmayan bu sistem, genellikle yeni çekiş kontrol sistemleri kadar iyi görev yapamaz. Modern sınırlı kaymalı diferansiyeller gücü, kayma başlamadan hemen önce iyi durumdaki tekerleğe transfer edebilir; ancak her iki tekerlek de kaygan zemindeyse sistem etkisiz kalır.

Fren sistemi çekiş kontrolü. Tıpkı ABS'nin tersi gibi görev yapar: sensörler ve elemanlar kullanarak frenleme yapar ve tekerleklerin boşa dönmesini önler. Her tekerlek bağımsız kontrol edilir, bu da çeşitli kaygan zeminler için iyi bir düzenleme sağlar. Genellikle pahalı olmayan ve etkili olan bu sistem düşük hız kayması için tasarlanmıştır; yüksek hız kaymasında çok fazla sürtünme ve ısı çıkışı olduğundan fren elemanlarına zarar verebilir.

Aktarma organları çekiş kontrolü. Herhangi bir hızda kayan tekerleklere gönderilen gücü geciktirir. ABS tipi sensörler kullanan bu sistem dört işlemi uygulayabilen bir işlemciye sahiptir: gaz kesme, yakıt beslemesini kesme, ateşleme avansını azaltma veya silindirleri kapatma. En gelişmiş sistemler bunların tümünü yapar ve ek olarak gaz pedalını sürücünün ayağına doğru iterek uyarır. Sistem tüm kaygan zeminlerde gücü kestiğinden, kaymanın arzu edildiği koşullar için kapatma düğmesi bulunur.