Yakıtlara neden katkı konur?
Akaryakıtın kalitesini belirleyen etkenlerin başında kullanılan katkılar gelir. Bu katkılar, akaryakıta çeşitli özellikler kazandırmak amacıyla üretilmiş ve yakıtın içine belirli oranlarda katılan kimyasal maddelerdir.
Katkı tipleri
Ana hatlarıyla akaryakıt katkıları şöyle sıralanabilir:
- Vuruntu önleyici katkılar
- Oksidasyon önleyici katkılar
- Pas ve korozyon önleyici katkılar
- Buzlanma önleyici katkılar
- Ateşlemeyi düzenleyici katkılar
- Deterjan ve gom önleyici katkılar
- Üst piston–segman yağlayıcı katkılar
- Metal aktifliğini önleyici katkılar
- Setan artırıcı katkılar (dizel)
- Donma noktasını düşürücü katkılar
Oksidasyon önleyici katkılar
Motor parçalarını tehdit eden önemli etkenlerden biri, parçaların havayla temas etmesi sonucunda oluşan oksidasyon, yani paslanmadır. Oksidasyon önleyici katkılar motor parçaları üzerinde koruyucu bir tabaka oluşturarak motoru paslanmaya karşı korur.
Korozyon önleyici katkılar
Yakıt deposundan yakıt hattına ve pompaya kadar sistemdeki metal yüzeylerde nemin yol açtığı korozyonu geciktirir. Özellikle uzun süre az kullanılan, deposu sürekli yarım kalan araçlarda etkisi belirgindir.
Katkıların sağladığı faydalar
Akaryakıtlara eklenen özel katkılar, depodan motora kadar yakıtla temas eden tüm parçalar üzerinde koruyucu etkiye sahiptir:
- Yakıt ve yanma sistemi üzerinde koruyucu bir tabaka oluşturur; silindir yüzeylerinde, manifoldda ve enjektörlerde oluşan karbon birikintilerini ve tortuları parçalayıp temizler. Buna bağlı olarak motorun ömrü uzar, yakıt düzenli ve tam yandığı için tasarruf sağlanır.
- Motorun hava ile temas eden parçaları üzerinde koruyucu tabaka oluşturarak paslanmayı önler.
- Hidrokarbon kökenli kimyasal maddelerin zaman içerisinde metal yüzeylerde oluşturacağı aşınmayı büyük ölçüde engeller.
- Yakıt, pompa tabancasından araç deposuna hızla pompalanırken köpürme meydana getirir; bu, akışın kesilmesine sebep olur. Katkılar köpürmeyi engelleyerek yakıtta hava kabarcığı oluşmasını önler.
- Egzoz gazlarının olumsuz etkilerini asgari seviyede tutar; havayı kirleten atık gazlar azalır.
- Karbüratörün, enjektör memelerinin ve emme supaplarının temiz kalmasını sağlar.
Katkılar temiz bir sistemi temiz tutar. Zaten kirlenmiş enjektörü, ömrünü doldurmuş bujiyi ya da bozuk bir ayarı düzeltmezler. Aracınızda tekleme, güç kaybı veya yüksek tüketim varsa çözüm katkıda değil, arıza tespitindedir.
Motorun gücü neye bağlıdır?
Katkıların neden işe yaradığını anlamak için yanmanın üç temel faktörünü bilmek gerekir.
1. Oksijen akışı
Her şeyden evvel, tüm yakıtlar yanabilmek için oksijene ihtiyaç duyar. Daha fazla yakıt yakmak istiyorsanız daha fazla oksijen vermeniz gerekir. Hemen hemen bütün motor performans ürünleri, yakıt ve oksijen akışını artırarak gücü yükseltir: eksantrikler, daha hacimli emme yolları, supap ve porting çalışmaları, emme manifoldu, egzoz sistemi ve turbo bunun açık örnekleridir.
2. Yakıtın buharlaştırılması
Benzin sıvı haldeyken yanmaz; yanabilmesi için buhar haline dönüştürülmelidir. Motorun içinde bu buharlaşma çok hızlı gerçekleşir. Yeterli buharlaşmanın anahtarı motor sıcaklığı ve yakıt atomizasyonudur.
Atomizasyon, yakıt akışını çok küçük damlacıklara dönüştürür; böylece buharlaşma yüzeyi genişler ve buharlaşma hızlanır. Damlacık boyutu çok önemlidir: büyük bir damlayı on küçük damlacığa böldüğünüzde yüzey alanını genişletmiş, dolayısıyla yanmak üzere daha fazla yakıt hazırlamış olursunuz. Enjektör memelerinin temiz kalması tam olarak bu yüzden kritiktir — tıkalı bir meme püskürtme desenini bozar, atomizasyon kötüleşir.
3. Hava–yakıt karışımının yoğunluğu
Yüksek rakımda koşarken nefesinizin kesilmesinin sebebi, havanın deniz seviyesine göre daha ince ve az yoğun olmasıdır. Aynı sebeple, Toroslar'da bir yokuş çıkan kamyon, İstanbul'da düz yolda giden aynı kamyondan daha yavaş ilerler.
Yoğunluk; atmosfer basıncı, sıcaklık ve nem tarafından belirlenir. Atmosfer basıncını değiştiremeyiz, ancak emme havasının sıcaklığını bir dereceye kadar düzenleyebiliriz. Intercooler gibi çözümler emme havasını soğutarak yoğunlaştırır ve ekstra güç üretir. Karışım ne kadar yoğunsa silindirde yanma için o kadar fazla yakıt ve hava sıkışır, o kadar fazla güç oluşur.
Pratikte ne yapmalı?
- Yakıtı bilinen, denetimli istasyonlardan alın. Kötü yakıt buji ömrünü kısaltan birinci etkendir.
- Deponuzu sürekli çeyrek seviyede tutmayın; depo dibindeki tortu ve yoğuşma suyu pompaya ve filtreye zarar verir.
- Yakıt filtresini periyodik bakımda değiştirin.
- Tekleme, güç kaybı veya siyah duman varsa katkı denemeden önce arıza tespiti yaptırın.
Yakıt tüketimi mi arttı?
Enjektör, buji, hava filtresi, lambda sensörü — sebebi birkaç yerden biri olabilir. Cihazla okuyup nedenini bulalım, gereksiz parça değişimine gerek kalmasın.